7. ඉතින් ඊට පස්සෙ ආදර කොමා දුටු පාට පාට හීනය

සුමේද ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්‍යෝදය මණ්ඩපයේ (අද ජයවර්ධනපුර විශ්ව විද්‍යාලය) දෙවන වසර ශිෂ්‍යයෙක්. සුමේදගෙ පවුල් පසුබිම ඒ යුගයේ බොහෝ සරසවි සිසුන්ගේ පවුල් පසුබිමට සමානයි.  ග්‍රාමීය. දිළිඳු. තමන්ගෙ හාම්පුතා විසින් මිනීමැරුමකට පටලවනු ලදුව, සුමේදගෙ අයියා හිරබත් කනවා. ඔහුගෙ මල්ලි පවුලේ බරට වගේම සුමේදගෙ අධ්‍යාපනය සඳහා වන වියදමටත් කර ගහන්නෙ පාරුවෙන් ගිහින් වැලි ගොඩ දමමින්.

ඉනෝකා හා නිමාලි සුමේදට හමුවෙන්නෙ නවක වද කාල සීමාව තුළ. සුමේද කෙල්ලන්ව රැග් කරන්න පටන් ගන්නෙම ඒ අවුරුද්දෙදිවත් ගොඩ යන බලාපොරොත්තුවෙන්මයි. නිමාලි සුමේද වගේම දිළිඳු පවුලක, වියළි කලාපයේ ගොවියකුගේ දියණියක්. ඉනෝකා ඊට හාත්පසින් වෙනස් කොළඹ පොහොසත් පවුලක දඟකාර යුවතියක්. සුමේද මේ දෙදෙනාටම සම සමව ආදරය කරනවා. ඔහුට තෝරාගැනීමක් කරන්න බැහැ. මෝටර් රථ ධාවන ශූරයකු වන ඉනෝකාගේ පැරැණි පෙම්වතා යොහාන් මේ අතර සුමේදට අපූරු අභියෝගයක් කරනවා…

මේ වන විට හැත්තෑව දශකය තුළින් තම දිවි මඟ වැටුණු බොහෝ දෙනකුගේ මතක සෛල උත්තේජනය වී තිබෙනවා වන්නට පුළුවන්…

මේ හැත්තෑව දශකයේ අග භාගයේ ‘සතුට’ පත්තරයේ පිටු පුරා මැවුණු…

පාට පාට හීනයක්!

අර අපි නින්දෙදි දකින කළු-සුදු හීනයක් හෙම නෙවෙයි.

ලංකාවෙ පළමු සතිපතා චිත්‍රකථා පත්තරය ‘සතුට’ ආරම්භ වෙන්නෙ 1972දි. (ආරම්භක මිළ සත 50යි.) යමක් මතක තබා ගත හැකි තරම් මෙමරි කැපෑසිටි එකක් ඒ වන විට මට නැහැ. ඒත් 1975 අවසානයේ ආරම්භ වූ සිත්තර පත්තරය (සත 75යි.) නම් ආරම්භක චිත්‍රකතා නම් කළ හැකි තරමටම මතකයි.

බලන්ගොඩ සරත්මධුගේ ‘ඉතින් ඊට පස්සෙ’ හා ‘යුනිකෝ’ – සිත්තර ආරම්භවී සති කිහිපයක් තුළ මියයන, නම මතක නැති චිත්‍ර ශිල්පියාගේ ‘කළු සිංහයෝ’ -කැමිලස්ගේ ‘ගජමෑන්’ – සරත් කවිරත්නගේ චීන කතාව (‘හිතට වහල් වීමි’ පටන් ගන්නේ එය අවසන් වූවායින් පසු) -

මේ සියල්ලටම වඩා මගේ ප්‍රියතම විද්‍යා ප්‍රබන්ධය ‘සල්ෆා’ – 2016දී ක්‍රයිටන් ග්‍රහලෝකයේ අධිරාජ්‍යයා විසින් පැහැරගෙන යන ලද තම දියණිය සල්ෆා සොයාගෙන ඒම පිණිස ලිට්මස් හා සිලිකාව අතීතයේ මහා වීරයින් බෘස්-ලී හා හර්කියුලීස් කැඳවාගෙන ඒමට අතීතයට යවන ලෝකාධිපති කොපර්!

කොම්පියුටර් නැති, රූපවාහිනී නැති අපේ ලෝකය ගොඩ නැඟෙන්නේ පුවත්පත්වල මුද්‍රිත පිටු තුළින් අප දකින වීරයින් හරහා. කොටින්ම චිත්‍රකථා කියන්නේ අපේ පරම්පරාවේ (Generation X) මුද්‍රාව. අපේ පරම්පරාව තරමට ඊට පෙර හෝ පසුව වෙන කිසිම පරම්පරාවක් චිත්‍රකථා කියවා නැහැ. අනෙක් අතට චිත්‍රකථා තරම් අප පිස්සු වට්ටපු වෙනත් කිසිවක් තිබුණාද මට සැකයි.

මේ මතකයට එන විදියට, ඉහත කියූ ඒවාට අමතරව, හැත්තෑව දශකයේ ජනප්‍රිය වූ චිත්‍රකතා කිහිපයක්.

මිහිරේ ‘ඔන්න බබෝ’ – සතුටේ ‘මේඝ’, ‘බට්ටි’, ‘රක්තා’, ‘අත්තික්කා මල්’, ‘කබලෙන් ලිපට’, ‘සුසීමා’, ‘තනි තරුව’ – සිත්තරේ ‘ටෝගා’ හා ‘ස්පාටකස්’ – සිළුමිණේ ‘සත්වැනි දවස’, ‘අනුපමා’ හා ‘සක්විති සුවය’ – දිනමිණේ ‘ආදර කොමා’ (මා මුල් වරට රොබෝලා ගැන දැනගත්තේ දයා රාජපක්ෂගේ මේ කතාවෙනුයි.) හා ‘යකාගෙ බෝතලේ’.

මේ යුගය පිළිබඳව තොරතුරු හොයන කෙනෙකුට මෙන්න ෆස්ට් හෑන්ඩ් තොරතුරු දෙන්න පුළුවන් කන්ටැක්ට් එකක්. සිංහල බ්ලොග්කරුවකුවන මලින්ත සමරකෝන්ගේ අප්පච්චි මේ යුගය නියෝජනය කළ චිත්‍රකථා ශිල්පියෙක්. වැඩි ඈත නැති දවසක ඉර බහින යාමයේ අපි ඒ ගැන දීර්ඝ ලෙස කතා බහ කළා මතකයි.

චිත්‍රකථා මගේ ක්ෂේත්‍රය නෙවෙයි. නමුත් කුඩා කාලයේ මගේ ලෝකයේ වීරයින් වූ චිත්‍රකථාකරුවන් කිහිපදෙනකු පසුව දිවි ගමනේදී මට මුණ ගැසෙනවා.

පළමුවැන්නා ජනක අයියා. (ජනක රත්නායක) – මා විතරක් නෙවෙයි, මලින්තගේ අප්පච්චිත් ඔහුට කතා කරන්නේ ‘ජනක අයියා’ කියලා ලොකු ගෞරවයකින්.

ජනක අයියා මගේ ජීවිතය කෙරෙහි ඇති කළ බලපෑම සුවිශේෂයි. තවමත් මා අස්සන් කරන්නේ දෙපේළියට. මේ දෙපේළියට අස්සන් කිරීම මා කොපි කළේ ජනක අයියාගෙන්.

පසු කාලයක ‘සවාකෝ’ නමින් මගේ කතාවක් ජනක අයියා විසින් විදුසරට ඇඳීම මගේ ජීවිතයේ සුවිශේෂී සිදුවීමක්. මේ අත්දැකීම තුළින් මා චිත්‍රකථාකරණය පිළිබඳව නොමිළේ පුහුණුවක් ලබනවා, මෙහෙම.

මම: අයියෙ, ප්‍රධාන චරිතයට මට හිතුනෙ අයියගෙ ‘යළි පිපුණු මලක්’ කතාවෙ ආකිටෙක්ගෙ මූණ හොඳයි කියල.
ජනක අයියා: කලින් පාවිච්චි කරපු මූණක් ආපහු ගන්න එක හොඳ මදි මල්ලි. අපි අළුත් මූණක් නිර්මාණය කරමු. ඔයා ඒ රැවුළට කැමති නම් මම ඒක පාවිච්චි කරන්න බලන්නම්. අපි කොණ්ඩෙ වෙනස් කරමු.

තව වෙලාවක:

මල්ලි, මේක මෙහෙම කරන්න බැහැ. අඩු ගානෙ කතාවක එක ෆ්‍රේම් එකකටවත් ගෑනු කෙනෙක් ඕනැ. නැත්නම් අනුර මේක තව මාසෙන් ගලවනවා රීඩර්ස්ලා නැතුව.

නැත්නම්:

ජනක අයියා: මල්ලි දැන් ඔය දෙන්න කැලෑව මැදින් ගියා ඇති. අපි ගෙනෙමු දෙන්නව දිය ඇල්ලක් ළඟට. කොල්ලව යවමු කෑමට මොනව හරි හොයන්න. එතකොට කොටියෙක් පනිනවා කොල්ලගෙ ඇඟට. එතැන පොඩි වීරත්වයක් ගන්න පුළුවන්, ෆයිට් එකෙන් . ඒ අතරෙ කෙල්ලට නාන්න දුන්න නම් අපි දෙන්නම ගොඩ.
මම: හපොයි, දැන් අනුර බනිනවා මේක ඉස්කෝලෙ ළමයින් කියවන පත්තරයක් කියල.
ජනක අයියා: ඒක මං බලා ගන්නම්කො. අනුරට බනින්න බැරි විදියම මම නියුඩිටි පාවිච්චි කරන්නම්.

බන්දුල මාස්ටර් (බන්දුල හරිශ්චන්ද්‍ර) මීට ඉඳුරාම වෙනස් චරිතයක්. බන්දුල මාස්ටර් සේම කැමිලස් මහත්තයාද (කැමිලස් පෙරේරා) මා හඳුනා ගන්නේ ගුණසිංහ මහත්තයා මාර්ගයෙන්. බන්දුල මාස්ටර් සමඟ මා අඩුවෙන්ම කතා කරන මාතෘකාවක් චිත්‍රකථා. බොහෝ පැරණි චිත්‍රකථා ශිල්පීන්ට පොදු අතීත හපන්කම් කතාකිරීමේ පුරුද්ද ඔහුට නැහැ. ඒ වෙනුවට ඔහු කතා කරන්නේ දර්ශනය, ආගම වැනි ගැඹුරු මාතෘකා. ජීවිතය ගැනද අප බොහෝ දේ කථා කළා මතකයි. තමන්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ අව්‍යාජ සිතුවමක් ඔහු පින්සලෙන් අඳිනවාටත් වඩා හොඳින් වචන වලින් මා ඉදිරියේ අඳිනවා. පුද්ගලික කාරණා නිසා ඒ ගැන වැඩිදුර කතා කරන්නට මා කැමැති නැහැ.

මට මුහුණට මුහුණ හමුවී නැති, තවත් කුසලතා පූර්ණ ශිල්පියෙක් දයා රාජපක්ෂ. මා විජය පරිගණක සඟරාව සංස්කරණය කරන කාලයේ ඔහු ලවා මුල් පිට අන්දවා ගන්නට උත්සාහ කළා මතකයි. (ඒ කාලයේ අපි මුල් පිට කරනවාට රුපියල් තුන්දාහක්ද කොහෙද ගෙව්වා. ඊට වැඩි මුදලකට වුණත් විශේෂ අනුමැතියක් ලබා ගන්නයි මා සූදානමින් සිටියේ.) නමුත් එකම ගොඩනැඟිල්ලේ මහලක් පහළින් කාර්යාලයක සිටි රාජපක්ෂ මහත්තයා විජය පරිගණක සඟරාවේ මුල් පිට අඳින්නට කැමැති වුණේ නැහැ.

ජාතික ලේඛනාරක්ෂකාගාරයේ කුරුබිලිය තුළට වැද හැත්තෑව දශකයේ සතුට, සිත්තර පත්තර ගොනුව ගෙන පෙරළා බැලීම තවමත් මගේ නොසන්සිඳුණු ආශාවක්. මා ඊට කවදාවත් උත්සාහයක් නොගත්තේ මන්ද?

මෙන්න ලංකාවේ චිත්‍රකථා ඉතිහාසය ගැන තොරතුරු රාශියක් අඩංගු වෙබ් අවඩියක්. මෙහි දක්වා ඇති රූප සියල්ලම උපුටා ගත්තේද එයින් බව කෘතඥපූර්වකව සඳහන් කරනවා.

ප. ලි. චිත්‍රකථා පත්තර එකතු කිරීම අපේ කාලයේ බොහෝදෙනා අතර තිබූ පිස්සුවක්. ආරම්භයේ සිට එහි ස්වර්ණමය යුගය අවසාන වන තුරුම ‘සිත්තර’ පත්තර එකතුවන් සතු වූ අඩු තරමින් දෙදෙනකු ගැන මා දන්නවා. එක්කෙනෙක් දැනට ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැන්බරාහි ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික සරසවියේ සහාය මහාචාර්යවරයකු වන (මගේ පන්ති සගයකු වූ) තුෂාර අභයපාල. දෙවැන්නා ප්‍රකට ජීව විද්‍යා / සත්ත්ව විද්‍යා දේශක අසංග අබේසුන්දර.