Monthly Archives: September 2011

34. වසන්ත දේශප්‍රිය සමඟ ඉලෙක්ට්‍රොනික් රාජ්‍යය ගොඩ නැඟූ දවස්

වසන්ත

වසන්ත දේශප්‍රිය යනු අප්‍රකට නාමයක් නොවේ. ශ්‍රී ලංකා පරිපාලන සේවය තුළ වසන්ත ජනප්‍රිය නිලධරයෙකි. එසේම තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ඔහු ගැන අසා නැත්තකු වෙතැයි සිතිය නොහැකිය. එහෙත් සමස්තයක් ලෙස සැලැකීමේදී බොහෝදෙනකු දන්නේ වසන්තට වඩා ඔහුගේ අයියලා ගැනය.

සුනන්ද දේශප්‍රිය දේශපාලන ක්‍රියාකාරිකයෙකි. පුවත්පත් කලාවේදියෙකි. ඔහු වසන්තගේ ලොකු අයියාය.

මහින්ද දේශප්‍රිය වත්මන් මැතිවරණ කොමසාරිස්තුමා වසන්තගේ පොඩි අයියාය.

“Great. Now ayya can hold malli responsible for election malpractices!”

මහින්ද දේශප්‍රිය මහත්තයා මැතිවරණ කොමසාරිස් ධුරයේ වැඩ භාරගත් බව ආරංචි වූ වහාම මම වසන්තට ටෙක්ස්ට් කළෙමි.

(මේ අයියා-මල්ලී සටන තවමත් දකින්නට නොලැබීම මට නම් පුදුමයකි. මන්ද ඕනෑම මැතිවරණයක් අපේ රටේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරීන්ට අනුව ඉබේම ලෝකයේ දූෂිතම මැතිවරණයද, මැතිවරණ කොමසාරිස්තුමාට අනුව දැඩි පාරදෘශ්‍යභාවයකින් හා කාර්යක්ෂ්මතාවයකින් පවත්වන ලද ලෝකයේ විශිෂ්ඨතම මැතිවරණයද වන නිසාය.)

මට වසන්ත දේශප්‍රිය හමුවන්නේ තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයේදී (ICTA) මාස හතරක කෙටි පැවරුමකට සම්බන්ධ වීමත් සමඟය. වසන්ත ඊ-ශ්‍රී ලංකා (e-Sri Lanka) ව්‍යාපෘතියේ මා සම්බන්ධ වූ ඉ-රාජ්‍ය සංරචකයේ අධ්‍යක්ෂකය.

වසන්තගේ පූර්වගාමියා දැනට ජනාධිපති ලේකම් ලලිත් වීරතුංග මහත්තයාය. එහෙත් 2004දී අග්‍රාමාත්‍ය ලේකම් හැටියට ඔහු අරලිය ගහ මන්දිරයට වාර්තා කිරීමට පටන් ගත් තැන පටන් ඉ-රාජ්‍ය වැඩ සටහනෙහි තෝන් ලනුව අල්ලා ගත්තේ වසන්තය. එහිදී ඔහු අතින් සිදුවී ඇති කාර්යභාරය විශිෂ්ටය සිතමි. අඩුපාඩු ඇතිව වුවද ලංකාවේ මහජනයා වෙත පිරිනැමෙන රාජ්‍ය සේවයේ කැපී පෙනෙන ප්‍රගතියක් පසුගිය වසර පහ හය තුළදී දැකිය හැකිය. එසේම රාජ්‍ය නිලධරයන් මහජනයා කෙරෙහි දක්වන ආකල්පද අති විශිෂ්ටය නොකිව හැකි වුවද වෙනසකට භාජනය වී තිබේ. රාජ්‍ය සේවාවන් ඉලෙක්ට්‍රොනීකරණය කිරීම එසේ වීමේ එක් වැදගත් පියවරක් සේ මම දකිමි.

අතීත කතාව මඳක් සඳහන් කරන්නේ නම්, තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනය (ICTA) 2003දී පමණ ආරම්භ කළ අවදියේදී මට ඊට බැඳෙන්නට දැඩි උවමනාවක් විය. එයට මම සුදුසුකම් සපුරා ඇතැයි මම අවංකව කල්පනා කළෙමි. 1996 පමණ කාලයේ පටන්ම මම තොරතුරු තාක්ෂණය ජනතාව අතරට ගෙන යාමේ ක්‍රියා දාමයෙහි සැලකිය යුතු වැඩ කොටසක් ඉටු කොට තිබුණු බැවිණි. ඉන්ටර්නෙට්, ඊ-මේල්, පරිගණක ජාලකරණය ආදී බොහෝ විෂයයන් ගැන මුල්වරට සිංහලෙන් ලියා ඇත්තේ මවිසින් බව කියන්නේ මඳ ආඩම්බරයකිනි. මේ පරිගණක සඟරාවක් තබා ජාතික පුවත්පතෙක පරිගණක හා සම්බන්ධ ලිපියක් වත් දක්නට නොලැබෙන යුගයකය. මට වූ සීමිත පාඨක පිරිස අතර වුව මම උත්සාහය අත නොහැර ඉදිරියට ගෙන ගියෙමි. පරිගණක විද්‍යාව අද තරම් ප්‍රචලිත නොවූ යුගයක අදහස් ප්‍රකාශනයට සිංහල වදන් නොමැති වූ විට වදන් නිර්මාණය කළෙමි. (වෙබ් අඩවිය, බාගත කිරීම, ජව ගැන්වීම යනාදිය මා එසේ නිර්මාණය කළ වදන් කිහිපයකි.) ඉන්පසු 1997දී මම ලංකාවේ පළමු පරිගණක ප්‍රකාශනය අනේක ගැටළු මැද නිර්මාණය කළෙමි. මගේ සංස්කාරකත්වයෙන් යුතුව 1999දී විජය පරිගණක නමින් එය සඟරාවක් බවට පත් වූ අතර වසර දෙක තුනෙක කාලයක් තුළ අලෙවිය පිටපත් 20,000 ඉක්මවා ගොස් තිබිණි. මේ හැරුණු විට මට බැංකු ක්ෂේත්‍රයේ පරිගණක භාවිතය ගැන නොමඳ දැනුමක් වූයේ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේදී බැංකු අධීක්ෂණ කටයුතු වලට සම්බන්ධව සිටි හෙයිනි. අන්තර්ජාතික මට්ටමින් මම නාලක ගුණවර්ධන හා එකතුව ලංකාවේ ඉන්ටර්නෙට් ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව පර්යේෂණ පත්‍රිකා දෙකක් ඒ වන විට ලියා පළ කොට සිටියෙමි. මේ නිසා තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයට (ICTA) එක් වීමට මා මූලික සුදුසුකම් සපුරා ඇති බැව් මම අවංකව විශ්වාස කළෙමි.

පුදුමයකට මෙන් මට තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයට (ICTA) සම්බන්ධ වීමට ඉඩ ලැබෙන්නේ නැත. ඊට හේතුව මම තවමත් හරියටම නොදනිමි. එහෙත් අනුමාන වශයෙන් සිතා ගත හැකිය. ඊ-ශ්‍රී ලංකා (e-Sri Lanka) යනු ඉන් පෙර ක්‍රියාත්මක වූ මහාචාර්ය වී. කේ. සමරනායකගේ නායකත්වයෙන් යුතු සින්ටෙක් (CINTEC) ආයතනය ප්‍රතිස්ථාපනය පිණිස වෙනත් ආයතනයක් නිර්මාණය යෝජනා කළ වැඩ සටහනකි. එහිදී එවක බලයේ සිටි එක්සත් ජාතික පක්ෂ රජයට මහාචාර්ය සමරනායක වෙනුවට වෙනත් නායකත්වයක් ඊට ලබාදීමේ දේශපාලන අවශ්‍යතාවයක් විය. ඊ-ශ්‍රී ලංකා (e-Sri Lanka) වැඩ පිළිවෙළෙහි ආරම්භක සභාපති වන්නේ දැනට එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ මන්ත්‍රීවරයකු වන එරාන් වික්‍රමරත්නය. මෙහිදී මහාචාර්ය සමරනායක කොන් කිරීම පිණිස ඔහු හා කලින් වැඩකළ බොහෝ දෙනකු ඕනෑකමින්ම කතුරට හසු කිරීමට උත්සාහයක් තිබිණි. මම මහාචාර්ය සමරනායක සමඟ සින්ටෙක් (CINTEC) ආයතනයේදීද ඉන් පිටතදීද කිට්ටුවෙන් වැඩ කළ කෙනෙක්මි. මට විරුද්ධව ක්‍රියාත්මක වන්නට ඇත්තේද මේ කතුරම විය හැකිය.

තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයට (ICTA) එකතු වීමට නොහැකි වීම නිසා මට මුහුණ දෙන්නට වූ ගැටළු විශාලය. මන්ද තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ මගේ සම්මාදම ගැන දැන සිටි බොහෝ පිරිස් නිසැකවම මේ අලකලංචිය වන්නට ඇත්තේ මා යූ. එන්. පී. විරෝධියකු බව උපකල්පනය කළ නිසාය. යූ. එන්. පී. ආණ්ඩුවක් බලයේ සිටියදී “යූ. එන් පී. විරෝධී” හංවඩුව වැදීම භයානකය. විශේෂයෙන්ම එවක රැකියාවක් සොයමින් සිටි මට එය ප්‍රශ්න ගණනාවකට මුල පිරීමකි. රාජ්‍ය අංශය මට අත තියන්නට බියවීම තේරුම් ගත හැකිය. පෞද්ගලික අංශය පවා මා ගාවා ගැනීමට අකැමැති වූයේ එසේ වීම රාජ්‍ය අංශයේ ව්‍යාපෘති දිනා ගැනීමට බාධාවක් වෙතැයි සලකා විය හැකිය.

තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයේ (ICTA) රැකියාවක් ලබා දීම කෙසේ වෙතත්, අඩුම වශයෙන් මට වැදී ඇති “යූ. එන්. පී. විරෝධී”, “ආණ්ඩු විරෝධී” ලේබලය ගලවා ගනු පිණිස ස්වේච්ඡා පදනම යටතේ, වැටුපක් නැතිව හෝ තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයේ (ICTA) ව්‍යාපෘතියකට සහභාගි වන්නට ඉඩ දෙන ලෙස ඉල්ලමින් මම එවක විද්‍යා හා තාක්ෂණ ඇමැති මිලින්ද මොරගොඩට ඊයන්ද, එය සාර්ථක නොවූ කල්හි සාමාන්‍ය තැපෑලෙන් ලියුම්ද යැවීමි. ඒ මගේ තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ දායකත්වය ගැන නිදර්ශන ලබා දෙමිනි. මේ කිසිවකට අඩු තරමින් ලැබුණු බව දන්වා වත් පිළිතුරක් නොවීය. මේ අද තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය, මහජන සේවය ගැන කතා කරන මිලින්ද මොරගොඩමය!!

මහාචාර්ය වී. කේ. සමරනායක, ලලිත් වීරතුංග හා මංජු හත්තොටුව

මට මාස හතරක පැවරුමකට තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයට (ICTA) සම්බන්ධ වීමට ලැබෙන්නේ 2004දී යූ. එන්. පී. ආණ්ඩුව පෙරළුනායින් පසුවය. එහිදී ලලිත් වීරතුංග මහත්තයාගේ සේම එවක තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයේ (ICTA) ප්‍රධාන විධායක මංජු හත්තොටුවගේද මැදිහත්වීම කෘතඥතාපූර්වකව සඳහන් කරමි. මා අනුයුක්ත කරන ලද්දේ වසන්ත දේශප්‍රියගේ නායකත්වයෙන් යුතු ඉ-රාජ්‍ය වැඩ සටහනටය.

තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයේ සේවය කළ සිව් මසෙක කාලය තුළ මවිසින් රාජ්‍ය අංශය ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලදෙදේය කීවොත් එය මුසාවෙකි. නමුත් අඩු තරමින් අපට ජනගහණ රිජිස්ටරය (population registry) සම්බන්ධ ව්‍යාපෘතිය ඇරැඹීමට ලැබීම විශාල ජයග්‍රහණයකි. එසේම මේ කාලයේ ක්‍රියාත්මක වූ තවත් ව්‍යාපෘති රාශියකට මගේ සම්මාදම ලැබිණි. කිසි දිනෙක භාවිතයට නොගන්නා ලදත්, ඊ-ශ්‍රී ලංකා තේමා ගීතය විය හැකිව තිබුණු පහත ගීතය මවිසින් රචනා කරන ලද්දේද මේ කාලයේදීමය.

විදු යොතින් නුබ ගැබෙන් ඇදෙනා -ලොවම එක ගමක් වී බැඳුනා
නව දැයක මං ලකුණු හැඳිනා -පරිගණක නුවනගර මැවුනා

විදුහලට – වැඩපලට – කම්හලට – නිවහනට
විදුලි නැණ පවනක්ව හමනා

හෙට දවස ලොව දිනන – මතු රැකෙන සිප් සතර
දැනුම දෝතින් රැගෙන අමිලා
ගම් දනව් අගනගර – බෙදෙන වැට කඩුලු බිඳ
සදන පුරවැසි අරුත් විපුලා
සතරදිග නව පුවත් – දුටුමතින් එකතුකොට
හනික අතැඟිලි තුඩට ගෙනෙනා
විදුහලට – වැඩපලට – කම්හලට – නිවහනට
විදුලි නැණ පවනක්ව හමනා

සකල ලක් දුපුතුන් එකම මහ නදියක්ව
ගලන ඉදිරිය බලා නිතිනා
එමඟ ඉඳුකිලක් වී – උන්ට පෙරමඟ කියන
විදුරුමිණි මන එකට බඳිනා
දිනිඳු නැණ අඳුරු බිඳ – නැණස පහණින් විදුල
සහස්වස නියමුවන් තනනා
විදුහලට – වැඩපලට – කම්හලට – නිවහනට
විදුලි නැණ පවනක්ව හමනා

එතැන් පටන් ඊ-ශ්‍රී ලංකා වැඩ සටහනට මගේ වැඩිම දායකත්වයක් තිබුණේ විවේචකයකු ලෙසිනි. 2010දී ලක්බිම පුවත්පතට ලියන ලද පහත ලිපිය විවේචනයට අවශ්‍ය වූ විටෙක මම මිතුරන් වත් අතැර නැති බව සාක්ෂියකි. (අදත් මේ ලිපිය වසන්ත දේශප්‍රිය මල්ලීට සේම මහින්ද දේශප්‍රිය අයියාටද වැදගත් විය හැකි ආකාරයේ එකකැයි මට සිතේ.)

_______________________________________

ඡන්දෙට නැති පරිගණක කොස් කොටන්නද?

චානුක වත්තේගම

පසුගියදා පවත්වන ලද ජනාධිපතිවරණය හා සම්බන්ධ එක් සුවිශේෂී සිදුවීමක් වූයේ ඉන් දෙවන ස්ථානයට පත් ජනරාල් සරත් ෆොන්සේකාට තම ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ අවස්ථාව පවා අහිමි වීමයි. ඔහුගේ නම ඡන්දදායකයන්ගේ ලැයිස්තුවට ඇතුළත් වී නැත්තේ යම් ‘තාක්ෂණික දෝෂයක්’ (technical error) නිසා බව කියැවිණි.

මෙහි පසුබිම මම නොදනිමි. එහෙත් මේ සිද්ධිය ඉතා වැදගත් කාරණයක් හෙළි කරයි. එනම් අපේ රටේ ඡන්ද දායක ලැයිස්තුවල මේ රටේ අවශ්‍ය වයස සම්පූර්ණ කළ පුරවැසියන් යම් පිරිසකගේ නම් නොමැති බවය. වෙනත් විදියකින් කිව්වොත් ‘තාක්ෂණික හේතූන්’ නිසා තම නම ඡන්ද දායක ලැයිස්තුවට ඇතුළුකොට නොගැනීමට ලැබීමෙන් යම් පිරිසකට සිය මූලික අයිතියක් වන ඡන්ද බලය පවා අහිමි වන බවය. සංඛ්‍යාත්මකව මේ පිරිස කෙතෙක් විශාල දැයි මම නොදනිමි. එහෙත් ජනරාල් ෆොන්සේකා මුහුණ පෑ අවස්ථාව කලාතුරෙකින් කෙනකු මුහුණ දෙන අහඹු සිද්ධියක් විය නොහැකිය.

ඡන්ද ලැයිස්තුවල හා සැබෑව අතර ඇති පරස්පරය නිසා අවුල් ඇතිවූ මුල් අවස්ථාව මෙය නොවේ. 2006 දී කොළඹ නගරසභා මැතිවරණය සඳහා ඉදිරිපත් කරන ලද එක්සත් ජාතික පක්ෂ කණ්ඩායම ප්‍රතික්ෂේප වූයේ එහි එක් අපේක්ෂකයකුගේ නම ඡන්ද දායක ලැයිස්තුවේ නැති නිසාය. එහෙත් ඒ අපේක්ෂකයා දහ අට වන විය සපිරූ තරුණයෙකි. මෙහිදීද සිදුව ඇත්තේ ලැයිස්තු සෑදීමේ ඇති අකාර්යක්ෂමතාව විසින් සැබැවින්ම ඡන්ද අයිතිය ලැබිය යුත්තකුට එය ලබා නොදීම තුළ ඇතිවූ ව්‍යාකූල තත්ත්වයයි.

එසේම ජනාධිපතිවරණ ක්‍රියාවලිය තුළදී මේ සම්බන්ධව ඇති වූ කතා බහේදී පැහැදිළි වූයේ මැතිවරණ කොමසාරිස් දෙපාර්තමේන්තුව විසින් අදාළ මැතිවරණය සඳහා භාවිතා කරන ලද්දේ අඩු තරමින් වසරකට වත් ඉහත පිළියෙළ කරන ලද ලැයිස්තුවක් බවය. එවැන්නක් කෙතෙක් සම්පූර්ණ විය හැකිද? අදාළ වසර තුළ දහ අටවන විය සම්පූර්ණ කරන තරුණ තරුණියක් කිසිවකුගේ නම් ඊට ඇතුළත් නොවේ. එසේම එම වසර තුළ මියයන හෝ විදේශ ගතවන (එනිසා ඉවත් කළ යුතු) පිරිසගේ නම් ඊට ඇතුළත් වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් සංඛ්‍යාලේඛන හා සන්සන්දනය කොට බැලීමෙන් මේ තුන් පිරිස ලක්ෂ හතක් පමණ වේ යැයි උපකල්පනය කළ හැකිය.

මීට අමතරව තවත් කාරණාවක් මේ ලැයිස්තුව අසම්පූර්ණ කරයි. ඒ එකම පුද්ගලයාගේ නම තැන් දෙකක ලියා පදිංචි වී තිබීම නිසාය. දත්ත පරිගණක ගත කොට තිබියදීත් මෙසේ වන්නේ කෙසේද මම නොදනිමි. අද කෙසේවෙතත් එක් යුගයක මෙරට එකම හැඳුනුම්පත් අංකය ඇති කිහිපදෙනකු සිටි බව නම් මම වෘත්තීය අත්දැකීමෙන් දනිමි.

මේ සියල්ලෙන් බැස ගත හැකි නිගමන කිහිපයක් වේ. එනම් හුදෙක් ඡන්ද ලැයිස්තු පිළියෙළ කිරීමේ ක්‍රමයේ ඇති දෝෂයන් හා අකාර්යක්ෂමතාව නිසාම ඡන්ද බලය හිමිවිය යුතු යම් පිරිසකට එය හිමි නොවන බවය. අනෙක් අතට ඡන්ද බලය හිමි නොවිය යුතු පිරිසකගේ නම් ඊට ඇතුළු වීමෙන් යම් මට්ටමක ඡන්ද දූෂණවලට මඟ පාදන බවය.

අවාසනාවන්තම කාරණාව මේ රටේ තොරතුරු තාක්ෂණය මේතරම් ඉහළින් භාවිතා වන්නේය කියන යුගයක මෙවැනි දේ සිදු වීමයි.

රාජ්‍ය අංශය තුළ තොරතුරු තාක්ෂණය භාවිතාව ගැන කතා කිරීමේදී ඒ සම්බන්ධව කේන්ද්‍රීය වගකීම් හිමි තොරතුරු තාක්ෂණ හා සන්නිවේදන නියෝජිතායතනයේ (ICTA) කාර්යභාරය සාකච්ඡාවට ලක්වීම නොවැළක්විය හැකිය. තම ආයතන තුළ කටයුතු පරිගණකකරණය කිරීම ඒ ඒ රාජ්‍ය ආයතනයේ වගකීම මුත් සමස්ත රාජ්‍ය අංශය ඒ මට්ටමට ඔසවා තබන දැක්ම තීරණය කිරීම එම ආයතනයේ වගකීම නිසාය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩු හා ආණ්ඩු ප්‍රතිනිර්මාණය (Re-engineering Government) පිළිබඳ දැක්ම පිළිබඳව කතා කිරීමේදී ප්‍රධාන වූ පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් වෙති. දැනට ජනාධිපති ලේකම් ලලිත් වීරතුංග හා තොරතුරු තාක්ෂණ නියෝජිතායතනයේ ආණ්ඩු ප්‍රතිනිර්මාණය පිළිබඳ අධ්‍යක්ෂක වසන්ත දේශප්‍රියයි. මේ දෙදෙනාම දීර්ඝ කාලයක් ආණ්ඩුවේ පරිපාලන සේවයේ නිරතවූ පළපුරුදු නිලධරයන්ය. එසේම දැනට ජනාධිපති ලේකම්වරයා පරිපාලන සේවයේ උසස් නිලධරයකු හැටියට පූර්ව-පරිගණක යුගයන්හීදී පවා රජයේ ආයතන වල කටයුතු පුරවැසියන්ට පහසුවෙන් කරගත හැකිවනසේ කරන ලද ප්‍රගතිශීලී වෙනස්කම් රාශියකට මුල් වූවෙකි. (උදා: දශක කිහිපයකට ඉහත ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුවේ විදේශ ගමන් බලපත්‍ර ලබා ගැනීමේ ක්‍රියා පිළිවෙල ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම) ඔවුන් රටට සේවය කිරීමේ පැහැදිළි උවමනාවක් හෙවත් ‘උණක්’ ඇති, නම්‍යශීලී, හැමවිටම අනුන්ට කන්දෙන නිලධරයන් බවටද සැක නැත. මේ දෙදෙනා සමඟම මම රාජකාරි කොට ඇත්තෙමි. පුරවැසියකු හැටියට ආණ්ඩුවේ සේවාවන් ලබා ගැනීමේදී මට මුහුණ දෙන්නට සිදුවූ යම් යම් මෙහෙයුම් ගැටළු (Operational issues) පිළිබඳව පුද්ගලිකව මා නැඟූ අඳෝනා වලට කන් දීමට පමණක් නොව මගේ නිරීක්ෂණ මත ගත යුතු ක්‍රියා මාර්ග ගත් බවද මෙහිදී සඳහන් කරන්නේ කෘතඥපූර්වකවය.

එහෙත් අවාසනාවකට මෙන් ආණ්ඩු සේවයේ ඔවුන් ලද දීර්ඝකාලීන අත්දැකීම් ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩු දැක්ම පුළුල් කිරීමට මෙන්ම එය සීමා වීමටද හේතුවී ඇත්තේය. ආණ්ඩුවේ නිලධර දැක්ම අනිවාර්යයෙන්ම පුරවැසි අවශ්‍යතා සමඟ සම්පාත විය යුතු නොවේ. සමහරවිට මේ දෙක අතර විශාල හිඩැසක් තිබිය හැකිය. පුරවැසියකු හැටියට රාජ්‍ය පාලනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියන්ට තොරතුරු තාක්ෂණය නිසිසේ බද්ධ නොවීමෙන් විශ්ලේෂණය කිරීම මේ ලිපියේ අරමුණයි. මෙහෙයුම් ගැටළු නොව ඊට ඉහළ තලයක දැක්ම ගැන කතාකරන හෙයින් එය රටේ අනෙකුත් පුරවැසියන් සමඟ බෙදාහදා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය මම දකිමි. මේ නිර්මාණාත්මක විවේචනයට මා යම් දවසක මේ වැඩ සටහනේම කොටස්කරුවකු වී සිටීම බාධාවක් සේ මම නොදකිමි.

ඊ-ශ්‍රී ලංකා වැඩ සටහන ආරම්භ වන්නේ එවක අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහගේ උත්ප්‍රේරණයෙන් ලෝක බැංකු ව්‍යාපෘතියක් සේ 2002දීය. ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩු සංකල්පය මත ආණ්ඩු සේවා ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම තුළින් වඩා පහසු, ඉක්මන් සේවාවන් පුරවසියාට ලබා දීම තුළින් පුරවැසියා සවිබල ගැන්වීම මෙහි එක් සංරචකයක ප්‍රධාන අරමුණ වේ. මගේ මතකය නිවැරදිනම් සම්පූර්ණ ඊ-ශ්‍රී ලංකා වැඩ සටහන සඳහා වෙන් කරන ලද ලෝක බැංකු ණය මුදල ඩොලර් මිලියන 50 (රුපියල් කෝටි 500) වන අතර ඉන් ඩොලර් මිලියන 11ක් ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩු සංරචකය සඳහාය. පසුව ආණ්ඩුවේ අමාත්‍යාංශ, දෙපාර්තමේන්තු, දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාල, ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාල යනාදිය සම්බන්ධ කරන දීප ව්‍යාප්ත පරිගණක ජාලයක් ගොඩ නැඟීම සඳහා තවත් ඩොලර් මිලියන 15ක කොරියානු ආධාරයක් ලැබේ.

ඊ-ශ්‍රී ලංකා වැඩසටහන යටතේ කරන ලද පළමු කාර්යයක් වන්නේ ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම සඳහා ආණ්ඩු සේවාවන් හඳුනා ගැනීම සඳහා වන උපදේශක ව්‍යාපෘතියකි. අද පවා ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩු දැක්ම බොහෝ දුරට ගොඩ නැඟී ඇත්තේ (සුළු වෙනස් කිරීම් කිහිපයක් සහිතව) රනිල් වික්‍රමසිංහ යුගයේ ආරම්භ කරන ලද මේ ව්‍යාපෘතියේ උපදෙස් අනුවය. ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩුකිරීම පිළිබඳ මගේ අත්දැකීම් වලට අනුව, මේ ව්‍යාපෘතිය සිදුකරන ලද ආකාරයේ මූලික ලුහුඬුතාවක් මම දකිමි. මතකය නිවැරදි නම්, රුපියල් මිලියන විස්සක වියදමින් කරන ලද මෙහි එක් ප්‍රධාන භූමිකාවක් සම්පූර්ණයෙන් අමතකකොට දමා තිබේ. ඒ ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩු ක්‍රමයක අවසාන ප්‍රතිලාභියා විය යුතු පුරවැසියාය. මේ උපදේශක කණ්ඩායම මොනම අවස්ථාවකවත් පුරවැසි අදහස් ලබා නොගනී. අනෙක් අතට එය දිගින් දිගටම අවධානය යොමු කරන්නේ නිලධර අදහස් කෙරෙහිය. මේ නිසා පුරවැසියා වෙනුවට නිලධරයා සවිබල ගැන්වෙන දැක්මක් නිර්මාණය වේ. මේ දැක්ම අනුව ගොඩ නැඟෙන ඉලෙක්ට්‍රොනික ආණ්ඩුව නිලධරයකුට ජීවිතය බෙහෙවින් සැපපහසු එකක් කරයි. එහි වරදක් නැත. නමුත් අනෙක් අතට නිලධරයාට තම ජීවිතය සුව පහසු කර ගැනීමට අවකාශය ලැබෙන්නේ පුරවැසියා මත පටවන ලද අමතර බරක් නිසා නම් එය අපේ අවධානයට බඳුන් විය යුතුය.

ඡන්ද ලැයිස්තු සකස් කිරීමේදී සිදුවන ව්‍යාකූල තත්වයන්ටද මෙය අදාළය. කොයිතරම් පරිගණක සන්නිවේදන තාක්ෂණය භාවිතාකළද තවමත් ඡන්ද ලැයිස්තු පිළියෙළ කිරීමේ කාර්යය වන්නේ නිලධරයාට පහසු විදියටය. නැතිව පුරවැසියාට ඕනෑ ආකාරයට නොවේ.

ඡන්ද හිමියන්ගේ නාම ලේඛනය තවමත් ග්‍රාම නිලධාරින් හරහා ලබා ගැනෙන්නේ පුරවැසියන් සපයා දෙන දත්ත මත පදනම්වය. මේ ක්‍රමය යටත්විජිත යුගයේ සිටම පැහැදිළිව වෙනස් වී නැතැයි සිතමි. මේ දත්තයන්ගේ සම්භවය පුරවැසියා වන නිසා ඒ සැකසීමේදී වන වැරදි වලින් නිලධරයන්ට අත සෝදා ගැනීමට හැකිය. උදාහරණයක් හැටියට වැරදීමකින් යම් ඡන්දදායකයකුගේ නම ඇතුළත් කිරීම මඟ හැරුනොත් එය යළි ඇතුළත් කිරීමක් සිදු නොවේ. (ස්ථාන දෙකක වසන්නන් සම්බන්ධයෙන් මෙය සුලබව සිදු විය හැකි වරදකි.) එසේම පදිංචිය මාරු කිරීමේදී නව පදිංචි ස්ථානයට අදාළ ග්‍රාම නිලධරයා අතින් පෝර්මයක් නොලැබුණේ නම්ද ඡන්ද ලැයිස්තුවට නම ඇතුළත් නොවීමේ ඉඩක් පවතී. අතරමැදි ක්‍රියාවලියේ වැරදි කා අතින් සිදුවුවද අවසානයේ සියළු වැරදිවල පව් ගෙවීමට සිදුවන්නේ පුරවැසියාටය. නිලධරයෝ ඒ සම්බන්ධව කිසිම වගකීමක් නොගනිති.

මෙහිදී අනිවාර්යයෙන්ම ඇසිය යුතු ප්‍රශ්නය මේ පරිගණක යුගයේ පවා මේ කාර්යය වඩා කාර්යක්ෂ්ම ලෙස, පුරවැසියාට වඩා ඵලදායක ලෙස සිදුකළ නොහැකිද යන්නය. කළ හැක්කේ කෙසේද කියා දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡා කිරීමට අදහස් නොකළත් අනිවාර්යයෙන්ම මෙය පරිගණක සන්නිවේදන තාක්ෂණය භාවිතා කොට ඉතා පහසුවෙන් කළ හැකි බව පමණක් කිව යුතුය. ලෝකයේ වෙනත් බොහෝ රටවලින් ඒ සඳහා උදාහරණ සැපයිය හැකිය.

2010 නොව 2005 ජනාධිපතිවරණයට නිකුත්කළ මහින්ද චින්තන වැඩ පිළිවෙලෙහි තොරතුරු තාක්ෂණය රාජ්‍ය පාලනය ක්‍රමවත් කිරීමට යොදා ගැනීම ගැන මෙසේ සඳහන් වේ.

1. විදුලි සංදේශ සේවා සහ තොරතුරු සන්නිවේදන සේවා දිවයින පුරා ප්‍රචලිත කිරීමට අවශ්‍ය වන දීප ව්‍යාප්ත යටිතල පහසුකම් ජාලයක් ඇරඹීමට කටයුතු සලසනු ඇත.

2. විදුලි සංදේශ හා තොරතුරු තාක්ෂණය උපයෝගීකර ගනිමින් ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය පරිපාලන ව්‍යුහය මඟින් සපයනු ලබන සේවාවන් කාර්යක්ෂම අයුරින් හා කඩිනමින් ජනතාවට ලබා දීමට අවශ්‍ය පහසුකම් යොදනු ඇත.

3. කාලයක් තිස්සේ අඩුවක්ව පවතින සංඛ්‍යාන දත්ත පද්ධති, හදිසි ආපදා සේවා පද්ධති, හා භූ විෂමතා සේවා පද්ධති ගොඩ නැඟීම සඳහා නොපමාව ක්‍රියා කරමි.

මින් සමහරක් සාර්ථකව ඉටුවී ඇත. විශේෂයෙන්ම දිස්ත්‍රික් හා ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලද ඇතුළත්ව රාජ්‍ය ආයතන ගණනකට පරිගණක හා සන්නිවේදන උපකරණ සපයා තිබේ. සන්නිවේදන ජාලද ගොඩ නැඟී ඇත. නමුත් මේ පද්ධති කිසිවක් තවම පුරවැසියා වෙනුවෙන් සේවය කරන බවක් නොපෙනේ. මේ පද්ධතීන් පුරවැසියා වෙනුවෙන් සේවය කරන්නේ නම් මෙවැනි සරල වැරදි සිදු විය නොහැකිය. තාක්ෂණය හා පුරවැසියා අතර යා කළ නොහැකි පරතරයක් ඇති බව පමණි අපට පෙනෙන්නේ.

මෙය ඉටු නොවීමේ ප්‍රධාන ගැටළුව සේ මා දකින්නේ තාක්ෂණය නොමැති වීමවත් (නැතොත් ඒ සඳහා මුදල් නොමැති වීමවත්) තෝරාගනු ලැබූ තාක්ෂණයේ ඇති වරදක් වත් නොව මේ විසඳුම් තුළින් තවමත් පුරවැසියා සවිබල නොගැන්වීමය. ඊට අවශ්‍ය වන්නේ අළුතින් පරිගණකකරණයක් නොව ක්‍රියාවලිය වෙනස් කිරීමකි. (Process change) නිලධරයා සවිබල ගැන්වීම යහපති. එහෙත් ඒ සිදුකිරීමේ මූලික අරමුණ විය යුත්තේ පුරවැසියාට අවශ්‍ය සේවාවන් ලබා දීම පිණිසය. මෙහිදී කේන්ද්‍ර විය යුත්තේ නිලධරයා නොව පුරවැසියාය. පද්ධති සකස් විය යුත්තේ නිලධරයන්ට නිදහසට කාරණා ඉදිරිපත් කිරීම පහසු කිරීමට නොව පුරවැසියාට අවශ්‍ය සේවාවන් සැපයීම පිණිසය. එසේ නැතිව නිලධරයා පමණක් සවිබල ගැන්වෙන දැක්මක් තුළින් සිදුවනු ඇත්තේ කොටිතරම් පරිගණක භාවිතාවන පරිසරයක් තුළ වුවද පුරවැසියාට ඉන් ප්‍රතිලාභයක් අත් නොවීමයි.

Advertisements

33. අපූජාච අපූජනීයානං (නොපිදියයුත්තන් නොපුදන්න)

මේ මා වෙනදා ලියන හෑලි වලට සාපේක්ෂව සංක්ෂිප්ත සටහනකි. එහි නිමිත්ත ශිෂ්‍යත්වයෙන් දිවයිනේ දෙවැනි ස්ථානයට ලකුණු ලද එකොළොස් හැවිරිදි ශිෂ්‍යයා අධ්‍යාපන ඇමැති බන්දුල ගුණවර්ධනට දණ ගසා වැඳීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමය. මේ ඒ සිද්ධිය විශ්ලේෂණයක්ම නොව මට මතක් වූ අතුරු කතා කිහිපයක් සටහන් කිරීමකි.

යෞවනයේ ජවය

අදින් වසර විසි පහකට පමණ පෙර උසස් පෙළ සිසුවකුව සිටි සමයේ මම දිනෙක පාසල් නිල ඇඳුම පිටින්ම ලේක් හවුස් ආයතනයේ ලොබියේ වාඩි වී සිටියේ පුවත්පතක විශේෂාංග කතුවරයකුගේ කැඳවීමක් මත පැමිණ ඔහු හමුවන තුරුය. මේ මා කවර හෝ ආකාරයකින් මගේ පුවත්පත් කලාවේදී සිහිනය සැබෑ කර ගැනීමට උත්සාහ දරණ කාලයයි. රජයේ පුවත්පතකට සම්බන්ධ වීමට මට දැඩි කැමැත්තක් නොතිබුණත්, අනෙක් හැම පත්තරයකින්ම මා යවන ලිපි කුණු කූඩයට වැටෙන වාතාවරණයක් තුළ ඒ විකල්පය හෝ උත්සාහ කරන්නට මම අදිටන් කර ගෙන සිටියෙමි.

හිටි හැටියේම “අථඛෝ අඤ්ඤතරා දේවතා අභිකන්තාය රත්තියා අභිකන්ත වණ්ණා කේවල කප්පං ජේතවනං ඕභාසෙත්වා” කියන පාඨය සිහිගන්වමින් ජේතවනය නොව ලේක් හවුසිය ඒකාලෝක කරමින් ලොබියහි පාදුර්භූත වූයේ ඊට දින කිහිපයකට මත්තෙන් සිදු වූ කැබිනට් සංශෝධනයෙන් පසුව ලේක් හවුසිය භාර ගත් මහේශාක්‍ය ඇමැත්තාය. මේ නිල වශයෙන් ඔහුගේ පළමු ආයතන චාරිකාවය සිතමි.

ඇමැත්තා දුටු ගමන් ලේක් හවුසියේ සේවකයෝ හිටි හැටියේ තමන්ගේ ආසන වලට කවුරුන් හෝ කරන්ට් ඇල්ලුවාක් සේ නැඟී සිටියහ. මේ රෝගය වැළඳුනාක් මෙන් ලොබියේ සිටි අමුත්තෝද නැඟී සිටියහ. මා දෙපැත්තේ සිටියෝද නැඟී සිටියහ. නැඟී නොසිටියේ මා පමණකි. පොඩ්ඩක් විමසිල්ලෙන් බලන්නෙකුට මේ වෙනස පෙනෙන්නට ඇතැයි සිතමි.

ඇමැත්තා සේවකයින් අසළට ගොස් වචන කිහිපයක් කතා කළේය. විහිළුවක් කළේය. එහෙත් ඔහු අමුත්තන් නොදැක්කාක් මෙන් ඇතුළට ඇවිද ගියේය.

ඊට මොහොතකට පසු කෝපයෙන් කඩා ගෙන බිඳ ගෙන දුව ආවේ මා හමුවීමට නියමිතව තිබූ පුද්ගලයාය. (ඔහුගේ නම ලිවිය හැකි නම් හොඳය. ඒත් කොයිතරම් මතක් කළත් එය දැන් සිහියට නොනැඟේ. පසුව මතක් වුණොත් ලියමි.)

“ඇයි අනෙක් හැමෝටම නැඟිටින කොට ඔයාට විතරක් නැඟිටින්න බැරි? බලන්න කොයිතරම් කැතද ඔයා විතරක් වාඩිවෙලා හිටපු හැටි. ඇමැතිතුමා ඔයා කවුද ඇහුව නම් මොකද වෙන්නෙ? ඉස්කෝලෙ ඕව කියල දෙන්නෙ නැද්ද?” යනාදී වශයෙන් ඔහු දිගට හරහට මට දෙහි කපන්නට පටන් ගත්තේය.

තමන් පුවත්පත් කලාවේදියකුය කියා ගන්නා මේ මිනිසා හැසිරෙන්නේ ඉතාම බියගුළු, නිවට ආකාරයකින් බව මගේ නොවැඩුණු මොළයට පවා වැටහිණි.

මා ඔහුට මතක් කර දුන්නේ මා ලේක් හවුසියේ සේවකයකු නොවන බවත්, ඇමැති සමඟ මගේ කිසිම ගනුදෙනුවක් නැති බවත්ය. මට සම්බන්ධයක් නැති පුද්ගලයකු වෙනුවෙන් මා නැඟිටින්නේ මන්දැයි මම ඔහුගෙන් විමසීමි.

ඔහු එය පිළිගත් බවක් නොපෙනුණි. නිදහස් ලේඛකයකු වශයෙන් හෝ ලේක් හවුස් පුවත්පතකට සම්බන්ධ වීමේ අවස්ථාව මේ සිද්ධිය නිසාම මට ගිලිහී ගියේය සිතමි. (මගේ පුවත්පත් කලා දිවියේ සක්‍රිය සමය තුළ මා සම්බන්ධ නොවූ එකම මාධ්‍ය ආයතනය ලේක් හවුසියයි. පසු කලෙක මම ඉඳ හිට Daily News පුවත්පතට ලිවීමි.)

වයස විසි එකේ තරුණයකුව සිටියදී මට රටේ ජනාධිපති අතින් සම්මානයක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව හිමිවිය. ඒ වසරේ දක්ෂතම සිංහල විද්‍යා ලේඛකයා හැටියටය. මම එය ඍජුව සිටගෙන, හිස නැමීමකින් හෝ තොරව ලබා ගතිමි. මේ නම් ඕනෑකමින්ම කළ දෙයකි. අප මහා සාහිත්‍යධරයන්ය මහා ලේඛකයන්ය මහා පුරුෂයින්ය කියා සිතා සිටින ඇත්තන්ම සම්මානයක් ලැබුවායැයි ඇසූ විගස පහේ පන්තියටවත් ඉගෙන ගෙන නැති දේශපාලකයකු ඉදිරිපිට දෙකට තුනට නැමී බයාදු ලෙස ඒවා ලබා ගන්නා හැටි මම දැක සිටියෙමි. මට අවශ්‍ය වූයේ එවැන්නකු නොවීමටය.

“අපිත් ටී. වී. එකෙන් දැක්කා මෝල් ගස් ගිලලා වගේ ජනාධිපතිතුමා අතින් සම්මාන ගත්තු හැටි”

මෙසේ කීවේ මගේ මිතුරකුගේ පියෙකි. කැපුවත් කොළපාට යූ. ඇන්. පී. කාරයෙකි. ජේ. ආර්. ජයවර්ධනගේ පින්තූරයක් ගෙදර එල්ලා ගෙන හඳුන්කූරු පත්තු කරන ජාතියේ කෙනෙකි. මම ඔහුට උත්තර බඳින්නට නොගියෙමි.

මේ අවස්ථා දෙකේදීම මගේ හැසිරීම සාධාරණය මම අදත් කල්පනා කරමි. එසේම බන්දුල ගුණවර්ධන ඇමතිවරයාට වැඳීම ප්‍රතික්ෂේප කළ ශිෂ්‍යයා එසේ කිරීම මම එක හෙළා අනුමත කරමි.

දේශපාලකයකු හැටියට බන්දුල ගුණවර්ධන වෙනත් බොහෝ දෙනකුට වඩා හොඳය. 1989දී ඔහු පළමු වරට මන්ත්‍රීවරයකු වන්නේද එකල මහජන එක්සත් පෙරමුණ ගැන යම් පැහැදීමක් වූ මගේද ඡන්දය ලබාගෙනය.

නමුත් බන්දුල ගුණවර්ධන මෙතැන පෙනී සිටින්නේ පුද්ගලයකු වශයෙන් නොව රටේ අධ්‍යාපන ඇමැතිවරයා වශයෙනි. අධ්‍යාපන ඇමැතිවරයා යනු රටේ අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සම්පාදන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රමුඛයා පමණෙකි. එතැනින් එපිටට ඔහුගේ වැදගත්කමක් නොවේ. ඔහු තව දුරටත් ගුරුවරයකු නොවේ. ශිෂ්‍යයකු ලවා ඔහු වැන්දවිය යුත්තේ මන්දැයි මට නොවැටහේ.

දේශපාලකයින් ඉදිරියේ දණ නැමීමට පුරුදු කිරීමෙන් අප බිහි කරන්නේ තාම නිවට දීන අනාගත පරම්පරාවකි. (අරුණි නම් දේශපාලකයන් හඳුන්වන්නේ සමාජයේ ලේ උරා බොන තඩියන් ලෙසිනි. මම එතෙක් දුර නොයමි.)

“නිවටයන්ගේ දෙපා අභියස – බියෙන් ඇකිළී නැමී යා නම්
එවන් සිරසක් කුමකටද මට – ගෙළින් සිඳ එය ඉවත ලනු මිස?”

මේ කාලයක් මගේ ප්‍රියතම ගායිකාව වූ නන්දා මාලිනිය ගේ ගීතයක කොටසකි.

32. The Blinding – සිංහල හා දෙමළ ප්‍රශ්නයක් ගැන ඉංගිරිසියෙන් කතා කරන නාට්‍යයක්

සැප්තම්බර් 12, 2011, කොළඹ

අපි ලාංකීය සංස්කෘතියක්, ලාංකීය සාහිත්‍යයක්, ලාංකීය කලාවක් ගැන වල්බූත කතා කරමු. ලංකාවේ සිංහල, දෙමළ හා ඉංගිරිසි වශයෙන් බෙදුණු හා එකිනෙක බද්ධ වීමක් නොමැති සාහිත්‍ය, කලා ධාරවන් මිස එක තනි ලාංකීය සාහිත්‍යයක් හෝ කලාවක් කියා දෙයක් නැති බව මේ ඕනෑම ධාරවක නිර්මාණයක් ගැඹුරින් වින්දනයට තැත් කිරීමේදී වැටහේ. මෙය එක පවුලක ළමයින් තුන් දෙනෙක් භාෂා තුනෙකින් කතා කිරීම වැන්නකි.

සැප්තැම්බර් දොළොස්වැනිදා The Blinding විශේෂ පෙරහුරු දර්ශනය නැරැඹීමට සැරැහී බ්‍රිතාන්‍ය කවුන්සිල ශ්‍රවනාගාරයේ අසුන්ගෙන සිටින මගේ සිතට නැඟෙන්නේ ප්‍රශ්න දෙකකි. එක – මා සමඟ මේ සමූහ අත්දැකීම ලබා ගැනීමට සූදානමින් සිටින ප්‍රේක්ෂක සමූහයා අතුරින් කීයෙන් කී දෙනක් ගුණදාස කපුගේගේ ගීයක් රස විඳීමෙහි සමත් වන්නෝද? දෙක – ගුණදාස කපුගේ ගේ ගී රසවිඳින්නන් අතුරින් කීයෙන් කීදෙනක් මා සමඟ මේ වින්දනය ලැබීමට එක් වන්නෝද?

මේ අර්ථ විරහිත ප්‍රශ්න නොවේ. The Blinding හි අන්තර්ගතය ගුණදාස කපුගේගේ ගීයකට, එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ නවකතාවකට, අශෝක හඳගමගේ සිනමා කෘතියකට එතරම්ම සමීපය. නමුත් වෙනස් මාධ්‍ය හා භාෂා විසින් එක හා සමීප අත්දැකීම් මත පදනම් වූ නිර්මාණ දෙකොටසක් විඳිනු ලබන දෙපිරිස ඉතා සීරියස් ලෙස ඈත්කොට තිබේ.

ගුණදාස කපුගේගේ ශ්‍රාවකයින් වෙනුවෙන් මම The Blinding හි අන්තර්ගතය කෙටියෙන් හෝ සඳහන් කළ යුතුය සිතමි. එය එපමණෙකට ඔවුන්ට ආගන්තුක නිසාය.

The Blinding ට පසුබිම් වන්නේ විලියම් ශේක්ස්පියර්ගේ King Lear නාට්‍යය රඟ දැක්වීම සඳහා සැරැහෙන නළු පිරිසක අතර මතුවන සංවාදයකි. The Blinding යනු King Lear නොව වෙනමම කතාවක් වුවද, මුල් කෘතිය ගැන අවබෝධයකින් තොරව එය රස විඳිය නොහැකිය.

King Lear විලියම් ශේක්ස්පියර්ගේ පන්හිඳෙන් බිහිවූ විශිෂ්ටතම ශෝකාන්තයක් බව අවිවාදිතය.

ලියර් රජු වයස්ගත වීම නිසා සිය රජකම අත හැරීමට තීරණය කරයි. ඔහුගේ අනවබෝධය නිසා (මෙය පසුව උමතුවක් මට්ටමට වර්ධනය වේ.) රාජ්‍යය හිමිවන්නේ දියණියන් තිදෙනා අතුරින් අවංක කෝඩිලියාට නොව වංක රීගන්, ගොනෙරිල් හා ඔවුන්ගේ ස්වාමි පුරුෂයින්ටය. බලය ලද වහාම රීගන් හා ගොනෙරිල් තම පියාට අකටයුතුකම් කිරීම ආරම්භ කරති. මින් කෝපයට පත්වන ලියර් රජු රාජ්‍යයෙන් පළා යයි. ප්‍රංශයේ රජු පසුව කෝඩිලියා විවාහ කර ගනී.

ලියර් රජුට අමතරව මේ සිද්ධි දාමයෙන් දරුණුම ලෙස බැටකන අනෙක් පුද්ගලයා ග්ලොස්ටර්හි ආදිපාදයාය. ඔහුට එරෙහි වන්නේ ඔහුගේම අනීතික පුත්‍රයා වන එඩ්මන්ඩ්ය. උපායෙකින් තම පියා රවටා ගන්නා ඔහු ග්ලොස්ටර් ලවා ප්‍රංශ රජුට ආධාර ඉල්ලා ලිපියක් ලියවා එය රීගන් හා ගොනෙරිල් හා රීගන්ගේ සැමියා කෝන්වෝල්හි ආදිපාදයා අතට පත් කරයි. ඒ අතරම ප්‍රංශ හමුදාවක් එංගලන්ත වෙරළට ගොඩ බසියි. කෝන්වෝල් විසින් ග්ලොස්ටර් සිරභාරයට ගනු ලබයි.

The Blinding හි සේම King Lear හිද කූටප්‍රාප්ති අවස්ථාවක් වන්නේ කෝවෝල් විසින් ග්ලොස්ටර්ගේ දෑස් උගුලුවා ලීමය. මෙහිදී එක සේවකයකු ඊට විරුද්ධ වන අතර කෝන්වෝල් විසින් ඔහු මරා දමනු ලබයි.

The Blinding පටන් ගන්නේ එතැන පටන්ය. The Blinding හි අධ්‍යක්ෂ අජිත් තම නාටකයේ පෙරහුරුවක් සඳහා සිංහල නාට්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන් දෙදෙනකු හා මිතුරු වෛද්‍යවරියක කැටුව එයි. ඒ නිර්මාණය ගැන ඔවුන්ගේ අදහස් ලබා ගැනීමට නොවේ. වර්තමානයේ (මේ නාට්‍යය මුල් වරට නිශ්පාදනය වූ 1988-89 යුගයේ) රටේ පැවති භීෂණය කෝන්වෝල් විසින් ග්ලොස්ටර්ගේ දෑස් උගුළුවා දැමීමේ දර්ශනය හා සබැඳෙන්නේ කෙලෙසද, ඒ අනුව මුල් නාටකය වෙනස් කළ යුතුද යන්න සංවාදයට ගැනීමටය.

මේ සංවාදය අකුරින් අකුර සටහන් කිරීම අළුතින් නාට්‍යය නැරැඹීමට අදහස් කරන්නට බාධාවකි. භීෂණය තිඹිරි ගෙය කොට බිහිවූ සරච්චන්ද්‍රගේ “හෙට එච්චර කළුවර නෑ” වැනි සිංහල නවකතාවක ඇසෙන බොහෝ ප්‍රශ්න The Blinding කරලියේදී ඇසෙන බව පමණක් සටහන් කිරීම ප්‍රමාණවත්ය. මේ ප්‍රශ්න කිසිවක් එක් යුගයෙක භීෂණය සමඟම ජීවත් වූ අප බොහෝ දෙනකුට ආගන්තුක නොවන බැව් අමුතුවෙන් සඳහන් කළ මනා නොවේ.

The Blinding රෙජී සිරිවර්ධනගේ නාට්‍යයකි. දෙවන නිෂ්පාදනය හේග් කරුණාරත්නගේය.

නාට්‍යය අවසාන වී ගෙදර ගෙනියන්නට යමක් අවශ්‍යම නම් ඒ එහි අන්තර්ගතය සමඟ ඉතාම හොඳින් බද්ධ කරමින් ගැයෙන මියැසිය Bette Midler ගේ From A Distance ය.

From a distance the world looks blue and green,
and the snow-capped mountains white.
From a distance the ocean meets the stream,
and the eagle takes to flight.

From a distance, there is harmony,
and it echoes through the land.
It’s the voice of hope, it’s the voice of peace,
it’s the voice of every man.

From a distance we all have enough,
and no one is in need.
And there are no guns, no bombs, and no disease,
no hungry mouths to feed.

From a distance you look like my friend,
even though we are at war.
From a distance I just cannot comprehend
what all this fighting is for.

From a distance there is harmony,
and it echoes through the land.
And it’s the hope of hopes, it’s the love of loves,
it’s the heart of every man.


31. කිංස්ලිලාව හයේ පන්තියේදී බස් පහකින් ග්‍රහලෝකාගාරය බලන්නට රැගෙන ගියේ සේනකය.

“දැන් ඉස්කෝලෙ වෙන දෙයක් නෑ” කිංස්ලි (කිංස්ලි රත්නායක – සිරස) වසර කිහිපයකට මත්තෙන් ආනන්දයේ මාධ්‍ය කවයේ හමුවකදී පොඩි චෝදනාවක් කළේය.

“අපි හයේ පන්තියෙ ඉන්න කාලෙදි චානුක අයියලා කොයිතරම් දේවල් සංවිධානය කළාද? අපිව ග්‍රහලෝකාගාරය බලන්න එක්කගෙන ගියා. අපි එඩ්වින් ආරියදාසලා කාලෝ ෆොන්සේකලාගෙ දේශන අහලා කොයි තරම් දේවල් ඉගෙන ගත්තද? අද වෙනවද ඒ වගේ දේවල්?”

“මාත් පැත්තකින් හිටියා තමයි…” මම ඔහුට බාධා කරමින් කීවෙමි. “…ඒත් ඒවා සංවිධානය කිරීමේ ගෞරවය යන්න ඕනැ වෙන කෙනෙකුට”

කිංස්ලිලාව හයේ පන්තියේදී බස් පහකින් ග්‍රහලෝකාගාරය බලන්නට රැගෙන ගියේ සේනකය.

අනඳ නුවණ යම් ව්‍යාපෘතියකින් පසු ගත් ඡායාරූපයක්. සේනක (දකුණේ සිට තෙවැන්නා - ටයි පටියක් පැළඳ ) හා මම (වමේ සිට සිව්වැන්නා) දැන් ශත සංවස්තර ගොඩනැඟිල්ල ඇත්තේ අප සිටගෙන සිටින බිමෙහිය. පසුපසින් පෙනෙන්නේ දෙමහල් විද්‍යාගාරයයි. (1984-5)

සේනක කළුබෝවිල අපේ උසස් පෙළ පන්තියට එක්වන්නේ මාස දෙකක් ප්‍රමාද වීය. හේතුව ඔහුට යම් කිසි සැත්කමකින් පසුව විවේක ගැනීමට සිදුව තිබීමයි. ඔහු පන්තියට ආවේද කිහිලිකරු දෙකක ආධාරයෙනි.

සුලෝචන සර් ඒ වන විට ත්‍රිකෝණමිතිය අවසන් කොට අවකලනය පටන් අරගෙනය. විජේතුංග සර් බල විභේදනය හා ඝූර්ණ අවසන් කරන්නට ඔන්න මෙන්නය. හයවැනි ශ්‍රේණියේ පටන් සාමාන්‍ය පෙළ දක්වාම පන්තියේ පළමුවැනියා වූ සේනක මාස දෙකක අඩුව තමන්ට පුරවා ගත හැකිය මුලදී සිතුවේය. නමුත් උසස් පෙළ ගණිතය සාමාන්‍ය පෙළ ගණිතයෙන් කොන්ටම් පිම්මක් බව ඔහුට මඳ කලකින්ම අවබෝධ විය.

“මචං මට පොඩි උදව්වක් ඕනැ” සේනක මා පැත්තකට කරගෙන කීවේය.

“මොකද්ද?”

“මචං මෙහෙම ගියොත් මට වෙන්නෙ අවුරුද්දක් මිස් කර ගන්න. මට මේ ඔක්කොම ග්‍රීක් වාගෙ. ටියුෂන් ගියත් වැඩක් නෑ, මේ කොටස් කරල ඉවරයි. උඹට බැරිද මට ඉස්කෝලෙ ඇරිල මඟ හැරුණු පාඩම් කියල දෙන්න? ෆිසික්ස්, කෙමිස්ට්‍රි ප්‍රශ්නයක් නෑ. මැත්ස් සබ්ජෙක්ට්ස් දෙකට විතරයි. කරදරයක් නෙවෙයි නම් විතරයි”

එය ඇත්තටම කරදරයක් විය. මන්ද යලට මහට පමණක් පන්තියට ගිය මටද ඒ වන විට මේ විෂයයන්හි සමහර කොටස් අල්ලා ගැනීමට තරම් හැකියාවක් ලැබී නොතිබුණු නිසාය. නමුත් මේ බෑ කියන්නට බැරි ආයාචනයකි.

මාස දෙකක පමණ කාලයක් මම සතියට දිනක්, දෙකක් පාසලින් පසු නැවතී සේනකට පාඩම් කියා දුන්නෙමි. සේනකගේ පවුල ඒ වන විට සිටියේ බැලුම්මහරය. කිහිලිකරු වලින් ඇවිදින ඔහුගේ අපහසුව සලකා පාසලට නුදුරින් විසූ මුස්ලිම් මිතුරකු සේනක මාලිගාවත්තේ තම නිවසෙහි නතර කර ගෙන තිබුණේය. පාඩම් කියා දීම සිදුවූයේ මෙහිදීය.

මේ මා නාගරික මුස්ලිම් සංස්කෘතියේ සැබෑ ස්වරූපය දැනගත් පළමු වතාවයි. සේනකගේ මිතුරා දුප්පත්ම කිව නොහැකි වුවද පහළ මධ්‍යම පන්තියටද පහළින් වූ පවුලකට අයත් විය. පිටතින් බැලූ විට අතිශයින් කුඩාවට පෙනෙන මේ ගෙදර ගුහාවක් බඳුය. ලී බඩු තිබුණේ අල්ප වශයෙනි. අඩුම ගණනේ මිනිස්සු ගැහැණු හා ළමයි විසි පහක් තිහක් විස්තෘත පවුලක් වශයෙන්
මේ කුඩා ඉඩ බෙදා ගත්තෝය. අප වැඩ කරන මේසයට යාබද ඇඳෙහි සමහරවිට දෙතුන් දෙනකු නිදිය. සාලයේ හැම විටම දහයක් පහළොවක් දෙමළෙන් කෑ කෝ ගසමින් රූපවාහිනිය නරඹති.  අල්ලපු ගෙදර ගෝරියකි. මට නම් මේ ඉගෙන ගන්නට තියා කෙටි කලකට වත් නතර වෙන්නට නොහිතෙන පරිසරයකි. එහෙත් සේනක මේ කට්ට කාගෙන හරි හැටි ඇවිදින්නට පුළුවන් වෙන තෙක් එහි රැඳී සිටියේය.

සේනක මගේ ජීවිතයේ හමු වූ ධෛර්යසම්පන්නම පුද්ගලයෙකි. උසස් පෙළ සමයේ පටන්ම ඔහුට දරුණු සෞඛ්‍ය ගැටළු තිබුණේය. නමුත් මේ සෞඛ්‍ය ගැටළු රුසියාවට ගොස් ඉංජිනේරු උපාධියක් ලබා ගැනීමට හෝ ඉන්පසු ලන්ඩනයට සංක්‍රමණය වී එහි රැකියාවක් කරමින් පදිංචි වීමට හෝ බාධාවක් කර ගත්තේ ඔහු නොවේ.

සේනක මේ ලියන්නේ 2009 දෙසැම්බර් මාසයේදීය.

Some days I can not speak clearly and I am getting tired very quickly. I’ll call you when possible. Herewith I have attached the Full History of my illness. This illness has been giving problem to me since age of ten. But it wasn’t diagnosed until few years ago. Do you remember I came to the A/L class by clutches as it had effected the bone of my right ankle? Then in Russia I cam back with the fluid in my left lung. That was also the progress of the illness. Then in the UK I had fluid in the Right Plural Cavity. So this illness has been haunting me through out my life without me knowing about it.

මේ ලිපිය කියැවීමේදී සේනකගේ අප්‍රතිහත ධෛර්යය මට යළි සිහිවිය.

උසස් පෙළ සමයේදී ඔහු සභාපතිත්වය දැරූ අනඳ නුවණ සමාජයෙන් අපි ආධාර චිත්‍රපටයක් සංවිධානය කළෙමු. ටිකට් විකුණුවේ රුපියල් දහයට හා විස්සටය. චිත්‍රපටය මතක හැටියට “සිරිපාල සහ රන් මැණිකා”ය. එය වැඩිහිටියන්ට පමණක් සීමා වූ චිත්‍රපටයක් නොවේ. අපට එය දර්ශනය පිණිස විද්‍යාලයෙන් අනුමැතිය ලැබී තිබුණේය.

දර්ශනයට පෙර දින සේනකට විදුහල්පතිතුමන්ගෙන් කැඳවීමක් ලැබිණි. ඔහු කාර්යාලයෙන් එළියට ආවේ මුහුණ ඇඹුල් කර ගෙනය.

“මචං කවුද සර් කෙනෙක් ප්‍රින්සිපල්ට කියල තියෙනව මේකෙ ඉස්කෝලෙක පෙන්නන්න නුසුදුසු සීන්ස් ටිකක් තියෙනව කියල. මං පුළුවන් තරම් උත්සාහ කළා එහෙම නෑය කියල කියන්න. කුඩලිගම සර් කැමැති වුණේම නෑ. ඉස්කෝලෙක පෙන්නන්න පුළුවන් දෙයක් පෙන්නන්න නැත්නම් කැන්සල් කරන්න කියලයි කියන්නෙ” ඔහු කීය.

“කැන්සල් කරන්න බෑ. අපි අනෙක් ඉස්කෝල වලත් ටිකට් විකුණුව. දැන් ඒ ළමයි ආවාම මොකද කියන්නෙ?” අනෙක්හු සේනක ගිරයට හසු වූ පුවකක් කළහ.

“උඹ ටිකක් මෙතැන බලාගෙන ඉඳපං. මං මොකක් හරි විසඳුමක් හොයා ගන්නම්” කියූ ඔහු අත තිබූ ෆයිල් කවරය මට දී එළියට ගියේය.

ඔහුගෙන්ම දැන ගත් පරිදි කථාවේ ඉතිරි කොටස මෙසේය.

ආදේශක චිත්‍රපටයක් හොයමින් සේනක තනිවම සිනමා ශාලාවෙන් ශාලාවට ගොස් තිබේ. මුල් සිනමා ශාලවල තුනේදීම ඔහුගේ වෑයම සාර්ථක නොවීය.  එක්කෝ චිත්‍රපටයක් නොතිබිණි. (වැඩිපුර චිත්‍රපටයක් සිනමා ශාලාවක ඇත්තේ පෙන්නා අවසන් කොට නැවත ගෙන යන තුරු පමණෙකි.) නැතිනම් තිබුණු චිත්‍රපටය නොගැළපුණි. දැන් සේනක අඬන ගානට ඇවිත්ය. සිව්වැනි සිනමා ශාලාවේදී ඔහුට යාන්තම් වැඩක් ගත හැකි චිත්‍රපටයක් ලැබුණේය. එහෙත් ඒ ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපටයකි.

“කට්ටිය එන්නෙ ජනප්‍රිය සිංහල චිත්‍රපටියක් බලන බලාපොරොත්තුවෙන්. ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපටියක් පෙන්නකොට අපට හූ තියාවි” සේනක ඇඬුම් මූණින් සිනමාහල් කළමණාකරුට කීවේලු. මේ බොරුවට නොව ඇත්තටම ඇති වූ ඇඬීමකි.

සේනක ගැන මැනේජර්ට කොයි තරම් දුක හිතුනාද කිව්වොත් එවේලේම තවත් සිනමාහල් කිහිපයකට කථා කළේලු. (මේ ජංගම දුරකථන භාවිතයට පෙර යුගයේය.) සෑහෙන වෙහෙසකින් පසුව මේ සාමූහික ප්‍රයත්නයෙන් කරදරයකින් තොරව ආදේශ කරගත හැකි චිත්‍රපටයක් – “ගැහැණු ළමයි” – සොයා ගත හැකිවිය. අපි දර්ශනය අවලංගු නොකර අවමානයෙන් ගැළවුණෙමු.

මා විද්‍යාලයේදී සංගම් වැඩ වැඩි හරියක් කර ඇත්තේ සේනක සමඟය. මේ ඒ කිසිදු සංගමයක ප්‍රධාන නිලයක් වත් නොදරමිණි. නිකම්ම උණට කළ මේ වැඩ ගැන මගේ පාසල් හැරයාමේ සහතිකයේවත් කිසිම සඳහනක් නොවේ. නෙල්සන් සර් හදිස්සියට ලියා දුන් එහි ඇත්තේ මා ජ්‍යෙෂ්ඨ ශිෂ්‍ය විධායකයකු වූ බව පමණෙකි.

ආනන්දයේ ශත සංවස්තර සමරු ප්‍රදර්ශනය පිණිස සේනක, මම, ෆරීඩ් (දැන් ආචාර්ය නව්ශාබ් ෆරීඩ්), කමල් (කමල් පෙරේරා දැන් විදිලි බල මණ්ඩලයේ ඉහළ නිලයකය ) හා චේතිය (ඔහුට නම් මක්වීද නොදනිමි.) එකතුව “2050 ලෝකය” නිර්මාණය කළෙමු. මා ජීවිතයේ පළමුවරට ආචාර්ය ආතර් සී. ක්ලාක් හමුවූයේ එපිණිස උපදෙස් ලබා ගැනීම සඳහාය. මේ හමුව පවා සංවිධානය කළේ සේනකය. ඔහුගේ ලෝකයේ බැහැය කියා දෙයක් නොතිබිණි. හිතුන හැම දෙයක්ම කළේය. අපට බොහෝ විට තිබුණේ පස්සෙන් යාම පමණෙකි.

උසස් පෙළින් පසු අපේ පන්තිය තුනට කැඩුණේය. විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රවේශය ලද අපි ඊට සූදානම් වීමු. ප්‍රතිඵල මඳ වූවෝ දෙවන වර විභාගයට සැරසුනහ. සේනක සිටියේ මේ අතරමැදය. එසේ වුවද ඔහු සමඟ මගේ යම් කිසි සන්නිවේදනයක් තිබුණේය. එය බිඳුනේ උසස් අධ්‍යාපනය පිණිස ඔහු රුසියාවටත්, මා ඉන්දියාවටත් ගිය පසුවය.

සේනක සිය බිරිඳ හා දරු දෙදෙනා සමඟ (2011)

අප ෆේස්බුක් එකෙන් හමුවූයේ තවත් බොහෝ කාලයකට පසුවය. වර්තමානය දීර්ඝ මිතුරුදම් පවත්වාගත හැකි කාලයක් නොවේ. අපි ඉඩ ලද විටෙක චැට් කළෙමු. ඊයක් දෙකක් හුවමාරු කර ගතිමු. මා සිටියේ කොළඹය. ඔහු සිටියේ ලන්ඩනයේය.

“ලංකාව පැත්තෙ හෙම එන්නෙ නැද්ද ළඟදි?” මම වරෙක ඇසුවෙමි.

කලින් රෝගය තවමත් ඔහුට වදදෙමින් ඇති බැව් මා දැන ගත්තේ එවිටය.

“මට ආයෙ කවදාවත් ලංකාවට එන්න බෑ, චානුක” ඔහු කීවේය. “මගේ පෙනහළු දුර්වයි. දූවිලි වැදුනොත් ජීවත් වෙන්න බැහැ කියලයි දොස්තරලා කියන්නෙ”

සේනක ඊයේ මිය ගිය බව දැන ගතිමි. ආරංචිය කිව්වේ දැනට චිකාගෝවේ පදිංචි, උසස් පෙළ සමයේ මගේ දේශපාලන සගයා වූ නන්දන කුරුවිටගේය. (නන්දන කුරුවිටගේද වෙනම සටහනක් ලිවිය යුතු තරම් අපූර්ව චරිතයකි. එය පසුවට.)

මේ මරණයට දිනකට පෙර සේනක නන්දනට යැවූ ඊයකි.

How are you? I couldn’t contact you recently. I have been having a very difficult period since 27th July as I suffered from a major heart attack on that day. My wife and children were in Sri Lanka for the summer holiday. They went 20th July for six weeks. But they had to return early due to my heart attack. I had a good friend and a couple to look after me.

I had an ‘Angioplasty’ to put a stent in my ‘Left Main Stem’ artery. It was 100% blocked for some reason. I am still not fully recovered. That’s why I couldn’t contact you by Skype. It’s very difficult for me to speak in the evening as I am getting tired. I could not reply last night ..

ඔහුගේ අවසාන ඉල්ලීම පරිදි සේනකගේ දේහය අවසන් කටයුතු පිණිස ලංකාවට රැගෙන ඒමට සූදානම් කොට ඇති බව විකුම් සිංගප්පුලිගේ ආනන්ද විද්‍යාලයීය ශත සංවස්තර කණ්ඩායම් සගයින්ට දන්නා තිබුණු බව දිටිමි.

30. කේ. ජයතිලක මහත්තයා, ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරා හා අතුරු කතා කිහිපයක්

කේ. ජයතිලක මහත්තයා සමඟ අල්ලාප සල්ලාපයෙහි යෙදෙන්නට මට ඉඩ ලැබී ඇත්තේ ජීවිතයේ එක් වරක් පමණෙකි. ඒ මීට වසර පහළොවකට ඉහත දයාසේන ගුණසිංහ මහත්තයාගේ අවමඟුල් උත්සවය දාය. ලංකාදීප කර්තෘ සිරි රණසිංහයන් විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබීමෙන් පසුව ඔහු ටික වෙලාවක් කුළුපග සගයකු සේ මා සමඟ කතා බහ කළේය. සිංහල සාහිත්‍යාම්බරයෙහි පතාක යෝධයකු සේ නැඟී සිටින මේ දැවැන්ත මිනිසා සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී කොයිතරම් නිවුනකු දැයි මම එදා පසක් කළෙමි.

ඉන්පසු අවස්ථාවක ගුණසිංහ මහත්තයාගේ නොපළ පොතක් ප්‍රකාශකයකු විසින් බලෙන්ම වාගේ රැගෙන ගොස්, ගිවිසුමකින් හෝ කිසිම අවසරයකින් තොරව පළකරන්නට සූදානම් වූ මොහොතෙහි එය විසඳා දෙන්නැයි මම කේ, ජයතිලකයන්ටද, ගුණසේන විතාන හා කුලසේන ෆොන්සේකා මහතුන්ටද ලීවෙමි. මගේ ලිපියට ඉතාම ඉක්මණින් ප්‍රතිචාර දැක්වූ ජයතිලකයෝ “බය වෙන්න එපා, ඒක මං බලාගන්නම්” කියා දුරකථනයෙන් පිළිතුරු දුන්හ. ඔහු ඒ පොරොන්දුව එසේම ඉටුකළ බවද කෘතඥතාපූර්වකව සටහන් කළ යුතුය. මතක හැටියට ගිවිසුම අස්සන් කරන අවස්ථාවෙහිම කර්තෘ භාගයෙන් තුනෙන් එකක් දෙන්නට ප්‍රකාශකයා කැමැති කරවා ගත හැකි විය. මේ ලේඛකයකුගේ හා ප්‍රකාශකයකුගේ භූමිකා දෙකම රඟපා තිබූ ජයතිලක මහත්තයා ලේඛකයකුගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් මැදිහත්වීමක් කළ එකම වතාව නොවෙතැයි සිතමි.

ඒ හැරුණු විට මා කේ ජයතිලක නම් ලේඛකයා දැන සිටියේ සාහිත්‍ය ලෝකයේදී පමණෙකි. ඒ ගැන නම් බොහෝ කාරණා කිව හැකිය. නමුත් ඒ සියල්ලට පළමු මට තවත් අතුරු කතාවක් සිහි වේ.

1976 වසරේදී මමත් අයියාත් තාත්තාත් “ඇහින්දාස්” නඩයක් සමඟ තිරිකුණාමලයේ තෙදින සංචාරයකට සහභාගි වීමු. නංගී පොඩි නිසා අම්මා ඊට එක් නොවූවාය. මෙවිට මගේ වයස අවුරුදු නවයකි.

බොහෝ සංචාරයන්හිදී සිදුවන්නාක්සේම බසයේ පසුපස ආසනයන්හි සංගීත සාජ්ජයක් විය. ඉදිරි අසුනක සිටියද මේ සංගීත සාජ්ජය ගැන උනන්දුවක් ඇති වූ නිසා මා සිටියේ පසුපස හැරී ආසනය මත දණ ගසාගෙනය. ඉඳහිට තාලය දන්නා ගීයකට අත්පුඩි ගසමිනි.

ටික වේලාවකින් බස් රථයේ අපේ ආසනයට පසුපස ආසනයේ සිටි කාන්තාව මා හා කතාවට වැටුණාය. ඇය සිටියේ ඇගේ දියණියන්ය සිතිය හැකි යොවුන් වියෙහි අක්කලා දෙදෙනකු හා මට ටිකක් විතර වයස ඇගේ පුතාය සිතිය හැකි අයියා කෙනකු සමඟය. මගේ පොත් කියැවීමට ඇති රුචිය වටහා ගැනීමට ඇයට වැඩි කාලයක් ගත වූයේ නැත.  (ඒ වන විටත් මම පොත් කාවකුව සිටියෙමි. තේරුණත් නොතේරුණත් ගෙදර ඇති හැම පොතක්ම කියැවීම මගේ සිරිතය.) ඉන්පසු අප අතර දෙබස මෙසේ විය.

ඇය: ඔයා වැඩියෙන්ම ආස පොත මොකද්ද?
මම: මඩොල් දූව
ඇය: ඔයා දන්නවද කවුද ඒක ලිව්වෙ කියල?
මම: ඔව්. මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ
ඇය: මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ ඇරුණාම ඔයා තව කවුද පොත් ලියපු කට්ටිය දන්නෙ ?
මම: ඩබ්ලිව්. ඒ. ද සිල්වා, ටී. බී. ඉලංගරත්න, කේ ජයතිලක…
ඇය: ඔයා කේ. ජයතිලකගෙ කියවල තියෙන පොත් මොනවද?
මම: චරිත තුනක්, පුනරුප්පත්තිය…

(ඇගේ ඇස් එක පාරට උඩ ගියේය.)

ඇය: (තම දියණියට) මෙන්න මෙයා ‘පුනරුප්පත්තිය’ කියවල තියෙනවලු…

(ඉන්පසු ඔවුන් සියල්ලෝම කතාකරගත්තාක් මෙන් එකපාරටම සිනාසුනෝය. ඒ ඇයිදැයි මට වැටහුණේ නැත.)

ඇය: ඇයි ඔයා, කේ ජයතිලකගෙ ඉස්සරහ බලන්නෝ, පුංචි වළාකුළ හා පුංචි පුතා, ඉරුණු බළලා වගේ ළමා පොත් කියවල නැද්ද?
මම: ආපෝ, මං ඒව කියවල තියෙන්නේ එකේ පන්තියෙදිනෙ. දැන් මම ඉන්නෙ තුනේනෙ.

ඇය තමා කවුදැයි මට නොකීවාය. මා එය දැන ගත්තේ පසුවය. ඒ කේ. ජයතිලකයන්ගේ පිය බිරිය සුමන ජයතිලක නැන්දාය. ‘නැන්දා’ කීවේ අපේ පරම්පරාවේ බොහෝ දෙනකු ඇය දැන සිටියේ එලෙස නිසාය. පසු අවස්ථාවකදී ඇය මට ඇය ගුවන් විදිලි සංස්ථාවේ එවකට මෙහෙයවූ “හඳමාමා” ළමා වැඩ සටහනට ගීයක් කීමේ අවස්ථාවක් ලබා දුන්නාය.

ලේඛකයකු හා පාඨකයකු අතර ඇති ගනුදෙනුව සුවිශේෂී එකකි. විශේෂයෙන්ම ජයතිලක මහත්තයාගේ සියළුම පොත් වාගේ කියවා ඇති හෙයින් මා සම්බන්ධයෙන් ඒ ගනුදෙනුව දිගය. ඒ ගනුදෙනුවට අදාළ සියළු කාරණා තනි වියුණු සටහනකට ගොණු කළ නොහැකිය. එනිසා කාලය හා සම්බන්ධ සීමාද සැලකිල්ලට ගෙන මෙහි සටහන් කරනුයේ මගේ මතකයට මුලින්ම එන කරුණු කිහිපයක් පමණෙකි.

තරුණ ජයතිලක සමසමාජ කාරයෙකි. ඒ බව ඔහු “පුංචි පැලේ ගස වෙනා” නම් තම ස්වයං ලිඛිත චරිතාපදානයෙහි ඍජුවද, තවත් කෙටිකතා කිහිපයක වක්‍රවද සඳහන් කරයි. ඔහුගේ අනුත්තර නායකයා වන්නේ ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරාය.

ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරා

තරුණ ජයතිලක ඇන්. ඇම්. පෙරේරා වෙත ඇදී යාමට හේතුව මට වටහා ගත හැකිය. ජයතිලකගේ පවුල් පසුබිම පහළය. ගැමිය. ඊට කිට්ටුවෙන්ම යන පවුල් පසුබිමක් ඇති සමසමාජ නායකයා ඇන්. ඇම්. පෙරේරාය. ෆිලිප් හා රොබට් ගුණවර්ධන වලව්කාරයෝය. කොල්වින් ආර්. ද සිල්වා ගමක උපත ලදුවත් පෙනී සිටින්නේ ඉංගිරිසි පන්නයට හැදුණු නාගරික උගතකු, නීතිඥයකු ලෙසිනි. වික්‍රමසිංහ වෛද්‍යවරයෙකි. පීටර් කෙනමන්ලා වෙනමම සංස්කෘතියකට අයත්ය. තරුණ ජයතිලක ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරා තුළින් තමා දුටුවා විය හැකිය.

ජයතිලකගේ ඇන්. ඇම්. පෙරේරා භක්තිය බිඳී යන ආකාරය අපූර්ව කථාන්තරයකි. ඔහු ඇන්. ඇම්. පෙරේරා තුළින් දකින්නට බලාපොරොත්තු වන, “අපෙන් එකෙකි මේ මිනිසා” කිව හැකි පුද්ගලයා, සමීප සගයා කිසිම දවසක ඔහුට හමු නොවේ. ඇන්. ඇම්. පෙරේරාට අවශ්‍ය මිතුරන් නොව අනුගාමිකයින්ය. තමන් සියල්ල දත්තකු සේ ඔහු පෙනී සිටී. අනුගාමිකයන්ගෙන් ඔහු බලාපොරොත්තු වන්නේ අළුත් අදහස් නොව තමන්ගේ අදහස් ක්‍රියාවට නැංවීමය. මේ අනුගාමිකයන් තමන් හා එක මේසයේ වාඩිවී ආහාර ගන්නට නිස්සන් වේ යැයි ඔහු කල්පනා නොකරයි. තමන් නායකයාය. අනුගාමිකයෝ කොඩි දාන්නෝය; පෝස්ටර් ගසන්නෝය; අසා සිටින්නෝය; අත්පුඩි ගසන්නෝය; තමන්ගේ මතයට එරෙහිව වචනයක් වත් නොදොඩන්නෝය.

තමා ඇතුළු තරුණයන් පිරිසක් ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරා හා ෆිලිප් ගුණවර්ධන සමඟ සල්ලාපයෙහි යෙදී හුන් අවස්ථාවක් ගැන ජයතිලක මහත්තයා තම චරිතාපදානයේ මෙසේ සඳහන් කරයි: (උපුටනය මතකිනි.) “ඔවුන් දෙදෙනාම අප සමඟ හොඳින් කථා කළහ. ඔවුන් අප සමඟ කථා කළේ සිංහලෙනි. එහෙත් ඔවුන් දෙදෙනා අතර ඉතාම සුළු අදහසක් වුව හුවමාරු කර ගත්තේ ඉංගිරිසියෙනි. මෙය හිතා මතා කළ දෙයක් නොවන්නට පිළිවන. එහෙත් මට හැඟුණේ එය අපට කළ අපහාසයක් හැටියටය. මොවුහු අපේ නායකයෝ නොවෙති. ඉහළ අහසේ සැරි සරණ අතරතුර ඉඳහිට ගොදුරක් සොයා පොළෝ මට්ටමට පහත් වන ගිජු ලිහිණියෝම වෙති.”

මාක්ස් හා ට්‍රොට්ස්කි හැරුණු විට ආචාර්ය ඇන්. ඇම්. පෙරේරා නිතර උපුටා දක්වන බටහිර දාර්ශනිකයන් කීප දෙනකුම වෙයි. (මේ නම් මට දැන් අමතකය.) මේ දාර්ශනිකයින් ගැන කෙතෙක් උනන්දුවක් දක්වන්නේද යත් අසීරුවෙන් ඉංගිරිසි ඉගෙන ගන්නා තරුණ ජයතිලක ඔවුන්ගේ පොත් කියැවීමට පෙළඹේ. ඉන්පසු ඇන්. ඇම්. පෙරේරා හා කතා බහේදී ඔහු මේ ලේඛකයන් උපුටා දක්වන්නේ තම ගුරුවරයා ඉන් සතුටුවේය යන අදහස ඇතිවය. නමුත් වන්නේ එහි අනෙක් පැත්තය. තම අනුගාමිකයා තමන්ගේම පරවේණි බුත්තියට ලියාගෙන සිටි දාර්ශනිකයන්ම ලන්ඩනයට ගොස් තමන් සේ “ශිෂ්ට අධ්‍යාපනයක්” නොලැබූ ගෝලයා විසින් උපුටා දක්වන කළ ඇන්. ඇම්. පෙරේරා කිපෙයි. ඔහුගේ මුහුණ අඳුරු වේ. ජයතිලක මහත්තයා ආචාර්ය පෙරේරාද දේශපාලනයද හැර යන්නේ මේ සිද්ධීන් නිසා ඇති වූ ඉච්ඡා භංගත්වය ඇතිවය. මෙරට සම්මත වම ඔහු වැන්නන් බලාපොරොත්තු වූ “දේශීය සමාජවාදය” ගොඩ නැඟීමට අපොහොසත් වෙයි. ජයතිලක මහත්තයාද ඔහුගේ පන්තියේ සමකාලීනයන් බොහෝ දෙනකු මෙන්ම “සිරිලංකා කාරයකු” බවට පත්වෙයි.

ජයතිලක මහතාගේ පොත් ගැන මේ සති අන්තයේ පුවත්පත් වල ඔහුගේ පොත් කියැවූ හා නොකියැවූ බොහෝදෙනකු විසින් ලියනු ඇතැයි සිතමි. ඔහු විසින් ලියන ලද සියළු පොත් අතරින් මගේ කැමැත්ත දිනාගෙන ඇත්තේ අප්‍රකට හා මේ අතර සඳහන් නොවන ග්‍රන්ථයකි. “මනඃ කල්පිත වාර්තාවක් හෙවත් අර්ධ නවකථාවක්” නම් එය මේ වන විට අලෙවියේ ඇද්ද යන්න පවා සැක සහිතය. මට හිතෙන විදියට මේ දාර්ශනික නවකතාව ජයතිලක මහත්තයාගේ නිර්මාණ ජීවිතයේ අග්‍ර ඵලයයි. එය අගක් මුලක් නැති කතාවකි. එසේම එහි වීරයෝද දුෂ්ඨයෝද නොවෙති. එය එක් ගමක එකෙනෙක හා නොබැඳුණු සරල චරිත කිහිපයක සංකීර්ණ විකසනය විස්තර කරන සාම්ප්‍රදායික නවකථා පාඨකයකු නම් මුල් පිටු කිහිපයෙන්ම ඉවත ලන ආකාරයේ නවකතාවකි. පාඨක විචාරක අවධානයට නොබඳුන් වූ මේ කෘතිය මම ඔහු විසින් ලාංකීය සමාජය වඩාත්ම හොඳින් නිරූපනය කළ එක සේ දකිමි.

ඉක්මණින් පළ කිරීම පිණිස කෙටියෙන් ලියන මේ සටහන සම්පූර්ණ වන්නට නම් ජයතිලක මහත්තයා තම ජීවිතයේ අවසාන භාගයේ ලියූ පතපොත ගැනද යමක් ඊට ඇතුළත් විය යුතුය. අසූ ගණන් වල පමණ ලියූ මා කලින් කී නවකතාවෙන් පසුව ඔහු අරඹා ඇත්තේ බහින කලාව බව මගේ අදහසයි. විශේෂයෙන්ම “වර්ණය ඡන්දය හා මනාපය” යන නවකතාවෙහි හා “සිංහලයේ ආරම්භය හා අවසානය” යන විචාර ග්‍රන්ථයෙහි ඔහු තමන්ගේ දේශපාලන දර්ශනය හා අනුගත දුර්මත රාශියක් පාඨකයාට ඉදිරිපත් කරයි. මේ ජයතිලකයන්ම වරෙක සඳහන් කළ “උගතුන් මහළු වෙද්දී විකාර දෙඩවීමේ රෝගයේ” ප්‍රතිඵලද මම නොදනිමි.

1925දී උපත ලද ජයතිලක මහත්තයා මියයන්නේ අපේ කාලයේ පරමායුෂ විඳීමෙන් අනතුරුවය. එසේම ඔහු අවසාන වසර කිහිපය සාහිත්‍යකරණයෙන් ඇත්ව සිටියේය. එබැවින් ඔහුගේ වියෝව බොහෝ දෙනකු ලියන පරිදි දරුණු සංවේගයට හේතුවක් යැයි බොරු ලියන්නට මම පැකිළෙමි. එසේම “කන්නිමහර ප්‍රාඥයා” ලෙස නම් කරමින් ඔහු මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ මට්ටමට ඔසවා තැබීමේ වෑයමටද මට සිනා පහළ වේ. එතකුදු වුවත් ජයතිලක මහත්තයා ලේඛකයකු ලෙස සිංහල සාහිත්‍යයට අනුපමේය මෙහෙයක් කළ පුද්ගලයෙකි. ඒ ගෞරවය ඔහුට ලැබිය යුතුය සිතමි.